کودک نابینا / رفتار با کودک نابینا / آموزش های لازم برای کودکان نابینا 

مجموعه: سلامت معلولین تعداد بازدید: 14
کودک نابینا / رفتار با کودک نابینا / آموزش های لازم برای کودکان نابینا 

کودک نابینا / رفتار با کودک نابینا / آموزش های لازم برای کودکان نابینا

کودک نابینا:

نقص بینایی بر خلاف سایر اختلالات و نقص ها از ویژگی خاصی برخوردار است، زیرا بروز و جلوه ظاهری این نارسایی طبیعی بسیار زودتر از سایر انواع معلولیت ها در ظاهر و رفتار کودک مشخص می گردد. نوزادی که قادر به تعقیب نگاه والدین و اطرافیان نمی باشد و در مقابل لبخند و تحرکات آنان سرد و بی تفاوت باقی می ماند، نابینایی را در روزهای اول تولد آشکار می کند. در برخورد با این گونه والدین، همدلی و درک احساسات و عواطف آنان از موضعی دوستانه همراه با احترام و علاقه می تواند تا حد زیادی از احساس تنش و درماندگی والدین بکاهد و آنان را برای کسب شناخت و پذیرش موضوع آماده سازد.

طفل نابینا اگر مادرش را نمی‌بیند، ولی صدای او را می‌شنود و حضورش را احساس می‌كند و در آغوش پرمهرش موقع شیر دادن، او را لمس می‌كند. تماس با بدن مادر جزء احساسات ضبط شده در مغزش قرار می‌گیرد.

از سوی دیگر قدرت لامسه به كمك او می‌شتابد، انگشتانش گهواره، ملحفه و بازیچه‌هایی را كه به او داده می‌شود، لمس می‌كند و بدین طریق می‌تواند اشیای پیرامون خود را تمیز بدهد. بدین ترتیب كودك نابینا خود را در دنیای دیگری می‌گذارد؛ دنیای خارج، همان دنیایی كه بینایان نیز با آن سر و كار دارند.

برای محافظت كودك از خطر، تنها كشیدن حصاری امن دور او كافی نیست، بلكه بایدكوشید او را از محیط بسته و تاریكی كه در آن محصور است، خارج ساخت و با محیط اطراف آشنا كرد، با اسباب بازیهای صدا دار و عروسك و حیوانات مأنوس و علاقه‌مند كرد و به او یاد داد كه آنها را لمس كند، تكان بدهد و بدون بدون هراس به صدای آنها گوش دهد

در دوره قبل از كودكستان، بازی و همكلامی نقش مهمی در تكوین شخصیت كودك دارد. تشویق كودك به بازی با افراد همسال خود و حرف زدن با آنها، او را فردی اجتماعی، متكی به نفس و با شخصیتی مستحكم بار می‌آورد. در این مرحله هرچه كودك نابینا را به فعالیت بیشتر واداریم، آینده‌ای بهتر (یعنی استقلال در زمینه‌های مختلف) را برایش ایجاد كرده‌ایم. نباید دست و پای او را در زنجیرهای محدودیت بست. باید او را حمایت و راهنمایی كرد و در تقویت قوه ادراكه یاری‌اش كرد و از این راه، دنیای تخیلی (فانتزی) او را تعدیل نمود و به دنیای واقعی رهنمونش ساخت.

رفتار با کودک نابینا:

همواره باید واقع بین بود. باید با کودک نابینا طوری رفتار کرد که او هیچ گونه تفاوتی با دیگر همسالان بینای خود احساس نکند. باید کودک را با نام صدا زد چرا که او هم در انتظار پاسخ مطلوبی است. وقتی به کودک نابینا نزدیک می شویم باید به خوبی از حضور خود، او را آگاه کنیم و اگر احتمال می دهیم که ما را نمی شناسد بهتر است خود را معرفی نماییم.

وقتی در صدد راهنمایی فرد نابینایی هستیم باید ترتیبی دهیم که او بازوی ما را بگیرد و از ارائه کمک هایی که خود می تواند از عهده آن برآید پرهیز کنیم. از به کار بردن جملاتی از قبیل «اینجاست» «آنجاست» «برو آنطرف تر» «بگذار آن طرف»که برای او بی معناست اجتناب کرد.

باید بسیار دقیق و با معنا و مفهوم روشن برای نابینا صحبت نمود و او را راهنمایی کرد، به هنگام صحبت با کودک بهتر است روبه روی او قرار گرفت و به طور مستقیم صحبت کرد و از مکالمه غیرمستقیم و یا توسط شخص ثالث خودداری نمود. حتی الامکان از جابه جایی وسایل کودک نابینا بدون اطلاع او باید پرهیز کرد. زیرا که آنها وسایل خود را بر حسب حافظه در آنجایی که خود می دانند جست وجو و پیدا می کنند. مهمترین مسأله کودک نابینا آن است که خود را به خوبی و به طور کامل قبول کند.

تا آنجایی که ممکن است آنها را در فعالیت های مختلف شرکت دهیم، نه همه فعالیتها، بلکه در آن دسته از فعالیتهایی که می توانند در آن شرکت داشته باشند. تحرک و جهت یابی از اساسی ترین برنامه های آموزشی و توانبخشی کودک نابینا است، همواره باید توقع داشت که کودک نابینا روز به روز مستقل و خودکفا و مسئول می گردد. بنابراین در واگذاری مسئولیت ها باید توجه داشت که او نیز می تواند همانند دیگر همسالان بینای خود به تدریج از عهده مأموریت ها و مسئولیت های روزمره به خوبی برآید.

خانواده اولین محیط اجتماعی است که کودک با آن مواجه می شود. محیط مدرسه هرگز نمی تواند به اندازه محیط خانواده در رشد عاطفی و شخصیت کودک کمک کند. در چنین شرایطی اعضای خانواده مسئولیت سنگینی نسبت به کودکان دارند، زیرا از بدو تولد، کودک رفتار و طرز تلقی خود را از آنها تقلید می کند.

اگر چه کودک دانش، علم و مهارت ها را از محیط خارج از خانه یاد می گیرد ولی انگیزه یادگیری، درک ارزشهای علمی و به کارگیری دانش در راههای مثبت و سازنده را از محیط خانواده می گیرد. این یک امر طبیعی است که والدین به کودک خود محبت می کنند. آنها متوجه می شوند فرزند نابینایشان برای رشد شخصیت به گرمی و امنیت خانوادگی نیاز دارد. این نظریه که با کودک نابینای خود همانگونه رفتار کنید که با کودک بینای خود رفتار می کنید بسیار حائز اهمیت است.

آگاه سازی پدر و مادر نسبت به وضعیت آینده کودک:

باید با ارائه شناختی دقیق از وضعیت تحصیلی و اجتماعی آینده کودکان نابینا و تأکید بر جنبه های مثبت و امیدبخش زندگی آنان، ترس و نگرانی نسبت به آینده را از خانواده سلب کرد. در این زمینه برخی روشها می تواند مؤثر باشد که مهمترین آنها بر اساس نوعی الگوهای موفق در بین افرا نابینا، برقراری ارتباط نزدیک والدین با مراکز توانبخشی و مربیان آموزش کودکان نابینا و ارائه اطلاعات به آنان در زمینه چگونگی پرورش مهارتهای خودیاری و حواس کودکان و در نهایت دادن اطمینان خاطر به والدین نسبت به حمایت همه جانبه از آنان و پیگیری مستمر مشکلات آنان، می باشد.

آموزش هایی که نیاز است خانواده به کودک نابینا یاد دهد:

۱) برقراری ارتباطات لمسی و کلامی با کودک: بسیاری از محرکهای محیطی برای کودک از طریق حس بینایی برقرار می گردد. اینک با کودکی روبرو هستیم که فاقد چنین حسی می باشد. بنابراین لازم است از حواس دیگر و بویژه حس لامسه و شنوایی برای رفع این مشکل کمک بگیریم . از این رو لازم است تا والدین ترغیب شوند تا بطور مداوم با کودک سخن بگویند و هر چیزی را به او معرفی نمایند. لازم است اشیاء و مواد مختلف را به دست کودک بدهیم تا او از طریق حس لامسه بتدریج با آنها آشنا شود.

با بزرگتر شدن کودک این استفاده از حواس باید به شکل گسترده تری پیگیری شود .

۲) پرورش سایر حواس: علاوه بر حس شنوایی و حس لامسه که باید بطور ویژه برای کودک نابینا تقویت شود، لازم است تا حس چشایی و بویایی نیز به اندازه کافی تقویت شوند. این دوحس از شناخت علائم طبیعی و نشانه های محیطی، تشخیص مسیرها و جهات حرکت و در کسب مهارتهای روزمره زندگی بسیار اهمیت دارند. شناخت اشکال مختلف و برخی مفاهیم مانند خشک ، تر ، نمناک، زبر، نرم و … با حس لامسه، شناخت صدای افراد، دور و نزدیک ، انواع صداهای موجود در طبیعت و اجتماع ، تشخیص سن و جنس و حالات هیجانی با استفاده از حس شنوایی، شناخت مواد بودار و بی بو و تمیز دادن آنها از هم در سنین بالاتر، شناخت مغازه ها (مثل نانوایی ، شیرینی پزی و …) با استفاده از حس بویایی و نیز شناخت انواع مزه ها و درک تفاوت آنها ، پختگی ، رسیدن یا کال بودن مواد و میوه ها و …. نیز از طریق حس چشایی به دست خواهد آمد.

۳) آموزش مهارتهای روزمره زندگی: به هر صورت کودک نابینا باید یاد بگیرد تا بتواند هر چه سریعتر مستقل و بدون وابستگی به زندگی ادامه دهد. انجام کارهای روزمره مانند نظافت و شستشو، حمام، پوشیدن و درآوردن لباس و کفش، غذاخوردن و نوشیدن، استفاده از وسایل حمل و نقل، کار، ابزارهای ساده مثل چسب ، قیچی ، یافتن اشیای گمشده و … باید بتدریج به کودک آموزش داده شود. نحوه برقراری با افراد و شناخت برخی موقعیت ها مانند اماکن و مشاغل هم با افزایش سن کودک باید همین برنامه آموزش داده شود.

۴) آموزش تحرک و جهت یابی: شناخت فضای داخل منزل و محیط اطراف بسیار حائز اهمیت است. باید والدین در حالی که دست کودک را گرفته اند با طی مسیرهای مختلف ، تفاوت مکانها را به لحاظ ارتفاع، کوچکی یا بزرگی و دیگر خصوصیات برای وی توضیح دهند. با افزایش سن، نحوه تردد در منزل، طی نمودن پله ها ، خارج شدن از منزل و عبور از پیاده رو و خیابان هم به برنامه او افزوده شود.

۵) تقویت حافظه، درک کلامی و افزایش معلومات عمومی: تشویق کودک به سؤال بیشتر در مورد همه چیز و در اختیار قرار دادن اشیای مختلف در دستان او باید بشدت مورد توجه باشد. خواندن داستان و شعر و تشویق او به حفظ و بازخوانی و بازگویی آنها بسیار مهم است. انجام انواع بازیها و بردن او به اماکن مختلف، توضیح شفاهی در مورد وضعیت ساختمانی و تاریخی اماکن می تواند در تقویت موارد فوق بسیار راهگشا باشد.

۶) برنامه اصلاح رفتار: حرکات تکراری، وضعیت راه رفتن و نشستن غلط و برخی رفتارهای نامناسب به دلیل عدم ارائه آموزشهای صحیح در بسیاری از کودکان و حتی نوجوانان دیده می شود. با استفاده از نظرات مشورتی متخصصین و معلمین می توان به فرد نابینا و خانواده آموزشهای لازم را برای رفع و زدودن رفتارهای نامناسب و جایگزین کردن رفتارهای صحیح آموخت که در نمایاندن شخصیت آینده او در جامعه بسیار حائز اهمیت است.

عواملی وجود دارد که مانع حرکت کودک نابینا و جستجوی او در محیط می شود:

۱- تر س کودک از تصادف با اشیاء
۲- نگرانی کودک از حرکت به سوی اشیاءناآشنا

۳- احساس عدم نیاز کودک به حرکت . همزمان با حرکت آزادانه و مستقل ،کودک نابینا باید یاد بگیرد آنچه را که افراد بینا با بینایی خودکشف می کنند ،او از طریق سایر حواس خودش در یابد.تربیت حواس به ویژه شنوایی،لامسه و بویایی به کودک نابینا کمک می کندتا بسیاری از چیزها را تشخیص دهد.اگر از همان ابتدا کودک مستقل تربیت شده باشد،بعدها هم می تواند منزل را بسوی محل کار ،دانشگاه و…ترک کند و هم مواظب خودش باشد .

برای محافظت كودك از خطر، تنها كشیدن حصاری امن دور او كافی نیست، بلكه بایدكوشید او را از محیط بسته و تاریكی كه در آن محصور است، خارج ساخت و با محیط اطراف آشنا كرد، با اسباب بازیهای صدا دار و عروسك و حیوانات مأنوس و علاقه‌مند كرد و به او یاد داد كه آنها را لمس كند، تكان بدهد و بدون بدون هراس به صدای آنها گوش دهد. بدین‌ترتیب می‌توان به علاقه كودك به اسباب بازیها كه آنها را از طریق حس لامسه یا شنوایی درك می‌كند، پی برد..

کودک نابینا / رفتار با کودک نابینا / آموزش های لازم برای کودکان نابینا

کودک نابینا / رفتار با کودک نابینا / آموزش های لازم برای کودکان نابینا

کودک نابینا / رفتار با کودک نابینا / آموزش های لازم برای کودکان نابینا 

 

کودک ناشنوا / تفاوت کودک ناشنوا با کودکان دیگر / چگونه به کودک ناشنوا بیاموزیم که مستقل باشد / انتظارهایی که کودک ناشنوا از والدین خود دارند

مطالب مرتبط

نظر شما !!!

نظر شما برای “کودک نابینا / رفتار با کودک نابینا / آموزش های لازم برای کودکان نابینا ”



قالب تفریحی